پس حق همان است كه گفتيم آيه شريفه متعرض برترى از نظر ثواب و تقرب و برتريهاى آخرت نيست و به عبارت ديگر آيه متعرض برترى از حيث وجود مادى است و مراد از « كثيرى از آنچه خلق كرديم » غير ملائكه است و كلمه « من » تبعيضى است ، و مراد از « من خلقنا » ملائكه و غير ملائكه و انسان و حيوان و جن است ، و انسان به حسب وجود ماديش از حيوان و جن برترى دارد ، اين را در نظر داشته باشيد تا ان شاء اللَّه گفتار ما را پيرامون برترى انسان از ملك بخوانيد . گفتار در برترى انسان از ملائكه مسلمين اختلاف دارند در اينكه انسان و ملك كداميك برترند ؟ قول معروف كه به اشاعره هم منسوب شده اين است كه انسان افضل است ، و مراد ما از فضيلت انسان ، نه همه افراد انسانها است ، بلكه افراد مؤمن است ، زيرا حتى دو نفر هم اختلاف ندارند در اينكه عده اى از افراد انسان از چارپايان هم پستتر و گمراهترند ، و آنان عبارتند از منكران حق و لجوجها كه زير بار حق نمىروند ، بنا بر اين چگونه ممكن است كه چنين جانورانى از ملائكه مقربتر باشند ؟ . دليل كسانى كه گفته‌اند انسان از ملك برتر است ، يكى همين آيه شريفه است كه البته همانطور كه در تفسيرش اشاره كرديم كلمه كثير را به معناى جميع گرفته‌اند ، دليل ديگرشان رواياتى است كه مىگويد مؤمن نزد خدا گرامىتر از ملائكه است . و اين رأى از مذهب شيعه نيز معروف است ، و چه بسا اين استدلال را هم بكنند كه ملائكه مطبوع بر اطاعت خدايند ، و اطاعت طبيعت و فطرى آنها است ، اصلا قادر بر معصيت نيستند ، به خلاف انسان كه هم مىتواند اطاعت كند و هم مخالفت ، و سازمان وجودش را هم دو قسم نيرو تشكيل مىدهد يكى نيروهاى شيطانى و ديگرى رحمانى ، يكى عقل و يكى شهوت و غضب . پس انسان مؤمنى كه با نفس خود جهاد نموده ، با آنكه مىتواند معصيت كند خوددارى نموده ، در عوض خداى را اطاعت مىكند از ملائكه افضل است . ولى با همه اين حرفها افضليت انسان به آن معنايى كه گذشت در ميان شيعه و اشاعره اتفاقى نيست ، و از اشاعره كسانى هستند كه قائل به افضليت ملك شده‌اند ، مانند زجاج ، و به ابن عباس هم نسبت داده‌اند .